10 lat Laboratorium Akustycznego PKP PLK

Kolej to charakterystyczny rytm dźwięków – stukot kół, szum powietrza, odgłosy dworców. Jednak dla osób mieszkających w sąsiedztwie torów istotna jest nie tylko dynamika podróży, lecz także codzienny komfort akustyczny. Właśnie dlatego przed dziesięcioma laty Polskie Linie Kolejowe S.A. powołały do życia Laboratorium Akustyczne, które dziś stanowi jedno z kluczowych ogniw w systemie monitorowania i analizowania hałasu kolejowego w Polsce.

Od wizji do realizacji

Wszystko zaczęło się w 2013 roku od odważnej wizji. Zamiast opierać się wyłącznie na usługach zewnętrznych Wykonawców, Spółka postawiła na własne kompetencje i niezależność. Zakupiono nowoczesne mierniki dźwięku, stacje meteorologiczne i specjalistyczne oprogramowanie. Prawdziwym przełomem okazał się 10 stycznia 2016 roku, kiedy to Laboratorium Akustyczne PLK SA uzyskało certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji na prowadzenie pomiarów hałasu pochodzącego od linii kolejowych. Od tego czasu własne kontrole hałasu uzyskały potwierdzenie zgodności z obowiązującymi standardami. Wykonywane analizy zyskały status oficjalnych dokumentów, uznawanych przez organy administracji publicznej. To nie tylko prestiż, ale przede wszystkim realna niezależność i wymierne oszczędności dla Spółki.

Doświadczenie, które procentuje

W ciągu ostatniej dekady zespół Laboratorium Akustycznego przeprowadził setki badań na terenie całego kraju. To tysiące godzin pracy w terenie i przy biurku oraz udział pracowników w szkoleniach, audytach oraz porównaniach międzylaboratoryjnych i badaniach biegłości pomiarowej. Wszystko w jednym celu — wspierania rozwoju, wiedzy i kompetencji pracowników, aby mogli skutecznie rozpoznawać skalę i przyczyny uciążliwości akustycznych w rejonie linii kolejowych.

Dziś Laboratorium Akustyczne to nie tylko pomiary hałasu. To profesjonalne centrum analizy hałasu kolejowego, które potrafi szczegółowo rozpoznać przyczynę uciążliwości akustycznych oraz znaleźć adekwatne do skali przekroczeń rozwiązania minimalizujące, wykorzystując zalecane metodyki obliczeniowe przy zachowaniu pełnej spójności z europejskimi standardami.

Nowy rozdział w 2026 roku

Laboratorium Akustyczne PLK SA tworzy obliczeniowe strategiczne mapy hałasu dla głównych linii kolejowych raz na 5 lat. Skala wyzwań rośnie wraz z rozwojem infrastruktury: w 2027 roku długość linii objętych mapowaniem wzrośnie aż o ok. 80% względem roku 2022. Laboratorium Akustyczne aby sprostać tym wymaganiom, rozszerzyło w 2026 roku zakres akredytacji o metodę obliczeniową CNOSSOS-EU:2021. Jest to wspólna dla całej Unii Europejskiej metodyka oceny hałasu kolejowego, która wskazuje ważne założenia, definicje czy jednolite sposoby odwzorowania i umiejscowienie źródeł dźwięku w przestrzeni. Pracownicy Laboratorium Akustycznego opracowali i przekazali zainteresowanemu producentowi oprogramowania do wykorzystania biblioteki taboru kolejowego eksploatowanego na sieci zarządzanej przez PLK SA, które zostały wprowadzone jako polskie standardy. Opracowane biblioteki zapewniają zgodność nie tylko z najnowszą europejską metodyką, ale również gwarantują powtarzalność przeprowadzanych przez różne podmioty symulacji hałasu kolejowego. Z bibliotek korzystają już wykonawcy, którzy opracowują dokumentacje środowiskowe dla Spółki.

Rok 2026 przynosi jeszcze jedną ważną zmianę. Laboratorium Akustyczne rozszerzyło swoją akredytację o możliwość prowadzenia pomiarów hałasu pochodzącego od instalacji, urządzeń i zakładów przemysłowych. W praktyce oznacza to możliwość szerszego spojrzenia na otoczenie kolei. Analizie podlegają nie tylko przejazdy pociągów, lecz także procesy towarzyszące, takie jak: przeładunki na bocznicach czy praca infrastruktury technicznej dodatkowej, np. zapowiedzi na peronach generowane systemem dynamicznej informacji pasażerskiej. To podejście pozwala uwzględnić wszystkie istotne źródła hałasu związane z funkcjonowaniem kolei i infrastruktury towarzyszącej i wypracowanie skutecznych rozwiązań minimalizujących.

Wsparcie dla planistów i inwestorów

Laboratorium Akustyczne pełni także ważną funkcję doradczą. Eksperci wspierają projektantów i inwestorów, wskazując, jak odpowiedzialnie kształtować zabudowę mieszkaniową w sąsiedztwie linii kolejowych.

Skuteczna ochrona przed hałasem nie sprowadza się wyłącznie do budowy ekranów akustycznych. Kluczowe znaczenie ma świadome projektowanie, szczególnie właściwa lokalizacja inwestycji mieszkaniowych.

Najlepszym rozwiązaniem jest mądre planowanie – nie późniejsze korygowanie zastanej rzeczywistości.

Dla tych, którzy chcą pogłębić wiedzę o planowaniu zabudowy w otoczeniu linii kolejowych Polskie Linie Kolejowe S.A. przygotowały praktyczny poradnik „Infrastruktura kolejowa w aktach planowania przestrzennego”, w którym przedstawiono podstawowe zagadnienia związane z kształtowaniem przestrzeni w otoczeniu linii kolejowych.